(XVI wiek) Wielka schizma
(XI wiek) Unia Sobór Efeski 431 Sobór chalcedoński 451 Wyznania katolickie Rzymskokatolicyzm • Katolicyzm wschodni • Mariawityzm • Starokatolicyzm • Sedewakantyzm • Konklawizm Wyznania protestanckie Adwentyzm • Baptyzm • Kalwinizm • Kościoły Chrystusowe • Luteranizm • Metodyzm • Pentekostalizm • Unitarianizm Wyznania restoracjonistyczne Badacze Pisma Świętego • Chrystadelfianie • Święci w Dniach Ostatnich • Świadkowie Jehowy Wyznania prawosławne Cerkiew prawosławna • Staroobrzędowcy • Starokalendarzowcy Wyznania orientalne Koptowie • Ormianie • Etiopczycy • Jakobici • Malankarczycy Wyznania asyryjskie Nestorianie • Chaldejczycy • Malabarczycy
Nie wszystkie wyznania uznające się za chrześcijańskie mają ramy organizacyjne czy choćby sprecyzowaną doktrynę, wobec czego ich klasyfikacja nie może być doskonała i w pełni obiektywna. Stosuje się podziały mające za kryterium stosunek danego wyznania do konkretnej kwestii teologicznej (typu „a - nie-a", np. monofizytyzm - diofizytyzm, trynitaryzm - antytrynitaryzm itd.), ale żaden taki podział nie jest wyczerpujący, ponieważ pozostawia wiele wyznań, dla których dana kwestia jest obojętna. Istnieją również poglądy teologiczne, które wymykają się wszelkim klasyfikacjom, ponieważ zajmują pozycję całkowicie autonomiczną. Dlatego w klasyfikacji wyznań chrześcijańskich dominuje podział oparty na tradycji.
- około 1,13 miliarda - katolicy
- 590 milionów - protestanci, w tym anglikanie – 77 milionów
- ponad 310 milionów - prawosławni,
- około 1,5 miliona - Żydzi mesjanistyczni
"Religie świata", PWN, Warszawa 2006
- dogmatykę, czyli naukę danego Kościoła,
- kryteria historyczne,
- obrządek (który wiąże się z tradycją liturgiczną),
- stosunek do innych Kościołów (pozostawanie w unii, w schizmie).
Zobacz klasyfikację Kościołów łączącą kryterium dogmatyczne z podejściem historycznym w osobnym artykule:
Dokładne określenie granic tej religii jest kwestią sporną. Ze względów wyznaniowych (lecz nie historycznych) – bywa kwestionowane chrześcijaństwo antytrynitarzy, min. arian, badaczy Pisma świętego, w tym Świadków Jehowy, mormonów – nie uznających dogmatu o Trójcy Świętej. Nie wszyscy zaliczają do wyznań chrześcijańskich niektóre nowe ruchy religijne inspirowane chrystianizmem, po części synkretystyczne, nawet jeśli te wyznania uważają się za chrześcijańskie.
Liczebność chrześcijan
Wyznania chrześcijańskie tworzą jedną z największych religii, szczególnie liczną w Europie oraz na terenach skolonizowanych przez Europejczyków - w Ameryce i Australii.
Określenie to pochodziło prawdopodobnie z kręgów pogańskich i miało początkowo negatywny wydźwięk. Z czasem zaczęło wyrażać odrębność wiernych. Pierwsze użycie terminu chrześcijaństwo (gr. Χριστιανισμός) odnotowano w Liście do Koryntian . Pojawia się ono również u Tertuliana, Grzegorza z Nyssy i u innych pisarzy wczesnochrześcijańskich.
Wyznawana jest ob. przez ok. 33% ludności świata. Spośród blisko 2 mld chrześcijan ok. 1,1 mld stanowią katolicy, 300-450 mln protestanci, ok. 155 wyznawcy prawosławia, ok. 60 mln anglikanie, ok. 30 mln członków starożytnych Kościołów wschodnich; ok. 150 mln należy do różnego rodzaju sekt. Chrześcijanie przeważają w strukturze religijnej Europy, obu Ameryk i Australii, w Afryce stanowią ok. 38% ludności, w Azji - nieznaczną mniejszość.
W najbardziej elementarnej postaci doktryna ta została wyrażona w symbolach wiary: nicejsko-konstantynopolitańskim, apostolskim i atanazjańskim. Większość chrześcijan wraz z tymi symbolami uznaje też orzeczenia siedmiu Soborów Powszechnych, na których sformułowano podstawowe dogmaty: o boskości Syna Bożego (Sobór Nicejski I - 325 rok), o boskości Ducha Świętego (Sobór Konstantynopolitański I - 381 rok), o godności Marii jako "Theotokos, Matce Bożej" (Sobór Efeski - 431 rok) i o dwóch naturach Chrystusa (Sobór chalcedoński - 451 rok). Ostatniego ze wspomnianych dogmatów nie przyjmują Kościoły tzw. monofizyckie.
Szacunkowo oblicza się, że chrześcijaństwo wyznaje ponad 33% ludności świata (około 2,1 miliarda), w tym:
Bóg Ojciec z miłości do pogrążonej w grzechu ludzkości posłał swego Jednorodzonego Syna który "stał się człowiekiem" i przez swą śmierć dokonał dzieła odkupienia świata. Chrześcijanie wierzą, że dzięki ofierze Jezusa uzyskują zbawienie i życie wieczne. Oczekują zmartwychwstania oraz Sądu Ostatecznego, na którym nastąpi podział na zbawionych i potępionych.
Chrześcijaństwo Podstawy Jezus ChrystusKościół · Teologia · Nowe Przymierze
Apostołowie · Królestwo Boże · Ewangelia
Biblia Stary Testament · Nowy Testament
Kanon · Księgi deuterokanoniczne
Apokryfy · Septuaginta · Wulgata
Dekalog · Kazanie na górze
Polskie przekłady Biblii
Teologia Trójca Święta: Ojciec, Syn, Duch Święty
Stworzenie świata · Upadek człowieka
Łaska Boża · Wiara · Usprawiedliwienie
Zbawienie · Uświęcenie · Przebóstwienie
Nabożeństwo · Liturgia · Sakramenty
Eschatologia · Apologetyka
Historia Sobory powszechne · Chrystianizacja
Schizma wschodnia · Krucjaty · Reformacja
Antytrynitaryzm · Augustianizm · Tomizm
Ikonografia · Arminianizm · Episkopalizm
Prezbiterianizm · Kongregacjonalizm
Fundamentalizm · Liberalizm
Wyznania Prawosławie i ortodoksja Cerkiew prawosławna · Staroobrzędowcy
Kościoły asyryjskie · Kościoły orientalne
Katolicyzm Kościół katolicki (rzymski · wschodnie)
Starokatolicyzm · Mariawityzm · Polskokatolicyzm
Anglokatolicyzm · Tradycjonalizm · Liberalizm
Protestantyzm Luteranizm · Kalwinizm · Anglikanizm
Anabaptyzm · Mennonici · Unitarianizm
Baptyzm · Metodyzm · Adwentyzm
Bracia plymuccy · Kościoły Chrystusowe
Ruch uświęceniowy · Pentekostalizm
Ewangelicyzm · Ewangelikalizm
Restoracjonizm Jednościowcy · Chrystadelfianie
Badacze Pisma Świętego · Świadkowie Jehowy
Ruch Świętych w Dniach Ostatnich
Postacie Apostoł Paweł · Apostoł Piotr · Apostoł Jan
Ojcowie Kościoła · Atanazy · Ariusz
Marcjon · Anzelm z Canterbury
Augustyn z Hippony · Tomasz z Akwinu
Marcin Luter · Jan Kalwin · John Wesley
Arcybiskup Canterbury · Papież katolicki
Ekumeniczny Patriarcha Konstantynopola Portal · Kategoria
Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς , łac. Christianitas) – religia monoteistyczna i rodzina związków wyznaniowych głoszących nauczanie o mesjaństwie i synostwie Bożym Jezusa Chrystusa, jego męczeńskiej i odkupieńczej śmierci oraz zmartwychwstaniu. Świętą księgą chrześcijan jest Biblia. Chrześcijaństwo jest największą religią na świecie. Liczbę wierzących w Chrystusa określa się na ok. 2,1 mld ludzi (1/3 ludności świata)[], biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).
Klasyfikacja wyznań i Kościołów chrześcijańskich
Chrześcijanie wierzą w jeden Kościół powszechny ustanowiony przez Jezusa, jako wspólnotę ludzi wierzących i dążących do zbawienia. Część z nich uważa, że owym Kościołem jest zgromadzenie do którego należą (chrześcijanie ekskluzywni), a inna część, że Kościołem tym jest niewidzialna wspólnota ludzi połączonych wspólną wiarą, należących do różnych wyznań (chrześcijanie inkluzywni). Pierwsze podejście skłania do odmawiania innym wyznaniom prawa do nazywania się chrześcijańskimi oraz prozelityzmu - nawracania innowierców. Drugie skłania do ekumenizmu oraz dostrzegania w innych wyznaniach inspirujących wartości. Ponieważ w ramach chrześcijaństwa funkcjonuje wiele wyznań (denominacji) te wewnętrzne podziały mogą być przez wiernych traktowane jako największa rana współczesnego chrześcijaństwa, ale również jako bogactwo i wartość.
Podstawowym przykazaniem etycznym chrześcijan oprócz przykazań Dekalogu jest przykazanie miłości Boga oraz bliźniego (nawet nieprzyjaciół). Miłość polega nie na akceptacji grzechu, ale nieżywieniu negatywnych uczuć względem źle czyniących, krzywdzących, nieszukaniu odwetu, ale pozostawieniu człowiekowi prawa do wyboru własnej drogi, do wolności, którą każdy powinien szanować, podobnie jak Pan Bóg to czyni względem każdego człowieka. W żadnym wypadku nie oznacza to jednak wspierania człowieka w jego czynieniu zła. Jeżeli jednak zechce czynić dobro, jest bratem, któremu chrześcijanin winien nieść podstawową pomoc w zależności od możliwości, nie zaniedbując własnego zbawienia. To dobro każdy chrześcijanin ma mnożyć w codziennym życiu, w każdym miejscu, w każdym czasie, dając przykład życia uczciwego, mówiąc prawdę, na zło odpowiadając życzliwą stanowczością, pokonując własny lęk, słabość, doskonaląc się w dobroci i życzliwości, odcinając się odważnie od wszelkich złych zachowań, nawet gdyby to miało kosztować wiele.
wentylacja GRY serwer dedykowany . projekty domówNatomiast od klasyfikacji wyznań chrześcijańskich należy odróżnić klasyfikację Kościołów (i Cerkwi) chrześcijańskich. Jest ona łatwiejsza do przeprowadzenia, ale, oczywiście, nie pokrywa się z podziałem wyznań (klasyfikuje się nie poglądy religijne, lecz organizacje wyznaniowe). Religioznawcy i eklezjolodzy stosują tu wiele kryteriów, najczęściej:
Bardzo trudno jest szacować dokładną liczebność wyznawców, ponieważ wiele z tych wyznań, w szczególności katolicyzm, praktykuje chrzest niemowląt i uważa każdego ochrzczonego za swojego wyznawcę, nawet jeżeli został on członkiem innego Kościoła czy nawet religii. Jedynym sposobem na opuszczenie Kościoła za życia jest apostazja.
Inne wspólnoty wywodzące się z chrześcijaństwa
Ten artykuł wymaga podanych informacji.Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić artykuł , należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Uwaga: Aby ułatwić pracę, dodaj do szablonu parametr |data=2009-11
Na świecie istnieje również wiele wyznań uznających się za chrześcijańskie, ale nie uznawanych przez inne wspólnoty za chrześcijańskie. Przykładem może być antropozofia Rudolfa Steinera, przyjmująca reinkarnację. Z kolei w Stanach Zjednoczonych powstał Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, którego wyznawcy nazywani są mormonami, gdyż obok Biblii uznają jeszcze Księgę Mormona, rzekomo autorstwa Żydów, którzy wywędrowali z Jerozolimy do Ameryki w VI wieku przed Chrystusem.
Zobacz też
- Religioznawstwo, teologia, filozofia religii
- Historia chrześcijaństwa, glosariusz chrześcijaństwa,
- Bóg, Jezus Chrystus, Duch Święty
- Biblia, sakrament, biskup, zakon, dekalog, chrzest, liturgia, Ichthys, podatek kościelny
- Formacja chrześcijańska
- Polska Rada Ekumeniczna
- Synkretyzm religijny
- w katalogu Open Directory Project
Chrześcijanie niektórych wyznań (m.in. katolicy i prawosławni) poprzez wstawiennictwo Maryi, Bożej Rodzicielki, świętych aniołów i świętych zmarłych - oddają cześć Panu Bogu, dziękują za otrzymane łaski i proszą o pomoc w trudnych sprawach doczesnych i wiecznych. Źródła takich zachowań sięgają IV wieku.
Pierwotnie symbolem chrześcijaństwa była ryba, zaś w III w. stał się nim krzyż. Nawiązano w ten sposób do dwóch pierwszych liter greckich słowa Christos (Χ - chi i Ρ - ro), a następnie również do ukrzyżowania Jezusa Chrystusa.
Klasyczny podział dzieli chrześcijaństwo na trzy główne odłamy:
Podstawy wiary
Chrześcijaństwo jest objawioną religią monoteistyczną: zakłada wiarę w jedynego Boga, który jest Stwórcą świata. Większość chrześcijan wyznaje dogmat trynitarny (część z nich uznaje wiarę w ów dogmat za warunek konieczny chrześcijaństwa), który głosi, że Bóg istnieje w trzech osobach (hipostazach), czyli, że Bóg jest Trójjedyny. Oznacza to, że Bóg, co do natury jest Jeden, w trzech Osobach: jako Bóg Ojciec, Syn Boży (Jezus) i Duch Święty. Każda z osób Bożych ma tę samą, jedną boską naturę i pozostaje we wzajemnej relacji osobowej na zasadzie pochodzeń: Bóg Ojciec stanowi zasadę pochodzenia dla Syna, a razem z nim (wspólnie - łac. filioque - w tradycji zachodniej, przez Syna - łac. per filium - w tradycji wschodniej) dla Ducha Świętego. W rozumieniu chrześcijan - antytrynitarzy Jezus Chrystus, Syn Boży, nie równa się i podporządkowany jest Bogu Ojcu.
fundusze europejskie radio internetowe teksty piosenek paul neuhaus Audiobooki Dwa kroki w przyszłość- katolicyzm - obejmujący przede wszystkim Kościół rzymskokatolicki oraz inne wyznania katolickie, w tym mariawityzm, grekokatolicyzm i wyznania starokatolickie,
- prawosławie - do której zaliczamy prawosławie bizantyjskie oraz Kościoły orientalne i asyryjskie,
- protestantyzm - szereg wyznań wywodzących się z XVI-wiecznej Reformacji, wśród których rozróżnia się kościoły ewangelickie, jak luteranizm, kalwinizm i prezbiterianizm, metodyzm, wyznania ewangeliczne, zwane też przebudzeniowymi, jak baptyzm, adwentyzm i kościoły zielonoświątkowe, a także anglikanizm i wyznania episkopalne. Osobną kategorię stanowi unitarianizm. Do kościołów protestanckich zalicza się też najstarsze z nich, jeszcze przedreformacyjne zbory waldensów i husytów, istniejące od czasów średniowiecznych myślicieli: Piotra Waldo i Jana Husa; od tego ostatniego wyłoniła się też Jednota bratři českých ("Bracia Czescy"), która w czasach reformacji przyłączyła się do protestantyzmu.
Ze względu na mnogość istniejących wyznań chrześcijańskich trudno mówić o jednolitym przywództwie wśród chrześcijan.